Bronşlarda çeşitli nedenlerle gelişen kronik genişleme, bronşektazi olarak tanımlanmaktadır. Geri dönüşümü olmayan, kalıcı bir rahatsızlık olan bronşektazi akciğerin tamamında görülebildiği gibi sadece bir yerinde veya birden çok yerinde de meydana gelebilir.

Tedavi edilmediğinde hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde olumsuz etkileyen bronşektazi sık tekrar eden enfeksiyonlara, solunum yetmezliğine ve bronkospazmlara yol açabilir. İlerleyici nitelikteki bu rahatsızlık yaşamı da tehdit edebilmektedir. Bu nedenle bronşektazide erken tanı ve tedavinin önemi son derece büyüktür.

Bronşektazi nedir?

Bronşlar, soluk borusunun ikiye ayrım noktasından akciğerlere kadar giden hava yollarıdır. Bronş duvarlarının çeşitli nedenlerle zarar görmesi sonucu kalıcı ve aşırı şekilde genişlemesi ise bronşektazi denilen kronik akciğer hastalığına yol açar. Bronşektazinin toplumda görülme sıklığı astım ve KOAH kadar yaygındır.

Bronşektazi neden olur?

Bronşektaziye yol açan nedenler şöyle sıralanabilir:

• Genetik kaynaklı kistik fibroz,
• Tüberküloz gibi enfeksiyonlar,
• Bağışıklık sistemi bozuklukları
• Bronştaki iyi huylu tümörler,
• Çocuklukta yutulan yabancı cisimlerin verdiği hasar
• Lenf nodlarının büyümesi
• KOAH
• Otoimmun hastalıklar
• Ülseratif kolit gibi enflamatuar bağırsak hastalıkları
• Tekrar eden pnömoni (zatürre)

Bronşektazi belirtileri nelerdir?

Bronşlarda meydana gelen genişleme sonucu en yaygın görülen şikayetler öksürük ve balgam çıkarmadır. Bazı hastalarda kanlı balgam da gözlenir. Bronşektazinin diğer belirtileri ise şu şekildedir:

• Nefes darlığı
• Solunum yolu enfeksiyonlarının sık tekrarlaması
• Halsiz ve yorgun hissetme
• Zayıflama
• Ağızda koku olması

Bronşektazi ayrıca çocuklarda gelişme geriliğine de yol açabilmektedir.

Bronşektazinin Tanı ve Tedavisi

Bronşektazi tanısında öncelikle doktor tarafından hastanın genel sağlık öyküsü ve şikayetleri dinlendikten sonra fizik muayene gerçekleştirilir. Balgam analizi, Bilgisayarlı Tomografi (BT) ile solunum fonksiyon testleri de kesin tanının konulmasında faydalanılan tetkiklerdir.

Bronşektazi tanısı konulduktan sonra tedavide farklı seçenekler hastanın şikayetlerine ve bronşektazinin seviyesine göre değerlendirilir.

Erken tanı durumunda ilaç tedavileri ile akciğerdeki hasar ve bronşlardaki genişleme yavaşlatılarak kontrol altına alınmaya çalışılır.

İlaç tedavisinin yanında düzenli solunum egzersizleri ve göğüs fizyoterapisi ile pulmoner rehabilitasyon gibi yöntemler de etkili olabilmektedir.

Bronşektazide seçili hastalarda ise en etkili tedavi ameliyattır.

Bronşektazi Cerrahisi

İlaç tedavisinden fayda görmeyen vakalarda, eğer hastalık akciğerin sınırlı bir alanında görülüyorsa ve hastanın şikayetleri artmışsa bronşektazi cerrahisi uygulanır.

Bronşektazi cerrahisinde günümüzde VATS-Torakoskopi veya Robotik cerrahi tercih edilse de bazı vakalarda Torakotomi (açık ameliyat) yöntemi de uygulanabilir.

En yaygın bronşektazi ameliyatı yöntemi VATS-Torakoskopidir. 3-4 cm’lik tek kesiden kamera ve gerekli cerrahi aletler ile giriş yapılır ve hasar görmüş akciğer lobu dışarı çıkartılır. Yaklaşık 2 saatte tamamlanan ameliyatın ardından hastalar 3 ila 5 gün içinde taburcu olabilmektedir.

Son evre akciğer hastalığı söz konusu ise ve her iki ciğerde de ciddi seviyede problemler ortaya çıkmışsa, akciğer nakli de tedavi seçenekleri arasında yer alır.